ਪੰਜਾਬ

punjab

WORLD LION DAY: ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਅੱਜ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦਿਨ, ਜਾਣੋ ਦਿੱਲੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ - WORLD LION DAY

By ETV Bharat Punjabi Team

Published : Aug 10, 2024, 10:52 AM IST

WORLD LION DAY: ਸ਼ੇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦਹਾੜ ਦਿੱਲੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਤੱਕ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ 4 ਸ਼ੇਰ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੇ ਹਨ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕ੍ਰੇਜ਼ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅਗਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸ਼ੇਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

WORLD LION DAY
ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਅੱਜ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦਿਨ (ETV BHARAT PUNJAB)

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ:ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਹਰ ਸਾਲ 10 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੇਰ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਸ਼ੇਰ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣੋ

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ: ਪੈਂਥੇਰਾ ਲਿਓ ਪਰਸੀਕਾ ਆਬਾਦੀ

ਉਚਾਈ-523 ਸੈ.ਮੀ

ਲਗਭਗ 110cm ਲੰਬਾਈ

ਭਾਰ - 190 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ

WORLD LION DAY (ETV BHARAT PUNJAB)

ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੇਰ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 10 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਗੌਰੀ, ਸੁੰਦਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਜਾ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ-ਮਹਾਗੌਰੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਜਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਮ ਦਾ ਜਨਮ 2009 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਗੌਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਜਾ ਨੂੰ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਕਰਬਾਗ ਚਿੜੀਆਘਰ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

WORLD LION DAY (ETV BHARAT PUNJAB)

ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ੇਰ : ਸੁੰਦਰਮ ਦਾ ਜਨਮ 2009 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁੰਦਰਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ, ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਦੋ ਨਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਸ਼ੈਲਜਾ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਮ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਗੌਰੀ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕਰੀਬ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਦਿੱਲੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾਕਟਰ ਸੰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਹਾਰਮੋਨਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਉਥੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਚਿੜੀਆਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੇ ਆਉਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ 22 ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਔਸਤਨ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੇਰ 20 ਤੋਂ 22 ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੀਟ ਖਾਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੀਟ ਦਾ ਸੂਪ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

WORLD LION DAY (ETV BHARAT PUNJAB)

ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ 5-6 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ : ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰਨੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5 ਤੋਂ 6 ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 4 ਬੱਚੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਰ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਜੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਹੁੰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੱਡੀ ਰਹਿਤ ਚਿਕਨ ਜਾਂ ਸੂਪ 8 ਤੋਂ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੇਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਕਿਲੋ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਕਿਲੋ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ:ਦਿੱਲੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ: ਸੰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਲੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰ ਹਨ। ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਕਿਲੋ ਮਾਸ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਕਿਲੋ ਮਾਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਝ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਕਨ ਮੀਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸ਼ੇਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੀਟ ਦਾ ਸੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਖਾਓ। ਸ਼ੇਰ ਅਕਸਰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਰ ਬਾਘਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਛਾਲ ਮਾਰਦੇ।

ABOUT THE AUTHOR

...view details